Grup Başkanlığımıza Gönderilecek Adli Olgularda Uyulacak Esaslar


Yayın Tarihi: 25/02/2016 22:20

Adli Tıp Kurumu Trabzon Grup Başkanlığına bağlı il ve ilçelerden gönderilen, Kimya ihtisas Dairesi, Morg ihtisas Dairesi, Adli Tıp şube Müdürlüğü ile ilgili adli olgularda yapılması gerekenler:

 

Ölü muayene tutanaklarında, otopsi tutanaklarında, canlı muayenelerinde, rapor tanzimi için gönderilen evraklarda bazı eksikliklere ve hatalara rastlanılmaktadır. Sağlıklı bir inceleme yapılabilmesi ve gereksiz zaman ve emek kayıplarına yol açmamak ve doğru sonuçlara en erken zamanda ulaşabilmek için aıaııda belirtilen hususlara azami dikkat gösterilmesi arz olunur.

 

      I.      Adli Tıp Kurumu Trabzon Grup Baıkanlııı Morg ihtisas Dairesine gönderilecek olgu ve materyallerde dikkat edilecek hususlar:

 

a.      Otopsi şubesi:

 

1.      Kurumumuza ceset veya organ ve çeşitli biyolojik-kimyasal materyal gönderildiğinde beraberinde mutlaka olay yeri bulguları, olayın oluş şekli, hastane tedavileri hakkında yeterli bilgi ve/veya belgelerin de gönderilmesi,

 

2.      Otopsi sırasında organ ağırlıklarının mutlak surette tartılarak evraklara yazılması,

 

3.      Ceset ısısı ve ortam ısılarının lüzumlu olgularda belirtilmesi (özellikle ölüm zamanı tespitinde gerekmektedir),

 

4.      Ölü muayenesinin ve otopsinin yapıldığı saat aralığının mutlaka yazılması (otopsi başlangıç ve bitiş saatlerinin belirtilmesi),

 

5.      Özellikle ölü muayenelerinde ölü morluğu ve katılığı gibi temel dış muayene bulgularının mutlaka belirtilmesi,

 

6.      Ölü muayenesi ve otopsilerde elde edilen görüntülerin (fotoğraf ve video) gönderilmesi,

 

7.      Dış muayenede yaraların topoğrafik anatomik bilgilere göre yazılması (lezyon tarifleri: bir karış aşağıda, biraz solda, göğüste, karında gibi muğlak veya geniş bir alanı kapsayan şekilde değil, örn: Göğüs ön solda 4. interkostal aralığın midklavikuler hat ile kesiştiği yerde 1 cm çaplı etrafında barut is ve asarı bulunmayan, vurma halkası bulunan ateşli silah giriş yarası gibi tıbbi ve teknik tariflerle yapılmalı) ve gerekli olduğu durumlarda şekiller üzerinde çizilerek ve numaralandırılarak belirtilmesi,

 

8.      Dış muayenede yaraların çok emin olunmadıkça isimlendirilmesinden kaçınılması (Örneıin: mermi giriş yarası denilen bir olgunun mermi elde edilmediği takdirde tüfek yaralanması da olabileceği unutulmamalıdır, ayrıca bu yaranın ateşli silah yarası olmadığı veya giriş yarası olmadığı durumlarda rapor tanziminde sorunlar yaşanmaktadır)

 

9.      Ölü muayenesi işleminin cesedin tüm giysilerinden arındırılarak, ön ve arka bölgeleri yanında tüm kıvrımlarının da gözden geçirilerek yapılması, cesedin giysilerinden arındırılmış olarak mutlaka ceset torbası içinde gönderilmesi,

 

10.  Grup Başkanlığımızda giysi incelemesi yapılmadığından bu yöndeki inceleme taleplerinin doğrudan Adli Tıp Kurumunun İstanbul’ daki Fizik İhtisas Dairesine yapılması,

 

11.  Grup Başkanlığımızda Biyoloji ihtisas Dairesi bulunmadığından bu yöndeki inceleme taleplerinin (DNA incelemesi, kan lekesi aidiyeti, kıl, tükürük incelemesi gibi) başkanlığımıza yapılmaması, Ankara ve İstanbul’da bulunan Biyoloji ihtisas Dairesi laboratuvarlarına yapılması,  



 

b.      Histopatolojik incelemeler şubesi:

 

1.      Organların kendi hacimlerinin yaklaşık 10 katı kadar olan ve organ şekillerinin doğal hallerinin bozulmayacağı kaplara konulması,

 

2.      Organların bir kaba sıkıştırılmaya çalışılmaması, gerekirse birden fazla kaba konulması,

 

3.      Organların hacimlerinin en az 6 katı kadar ve organları tamamen örten iluk formalin solusyonu eklenmesi,

 

4.      Organlardan usulüne uygun nitelik ve nicelikte doku parçaları alınmalı. (Örn: organın lezyon bölgesinden alınırken  lezyonun hemen yakınındaki sağlam dokudan da parça alınmalıdır. Mümkünse korteks-parenkim gibi tüm katmanları içeren küçük kesitler alınmalıdır).

 

5.      Bütün olarak alınan organların ayrı kaba konulması, ancak organın kaba sıkıştırılmaması mutlak surette organın hacminden daha büyük bir kaba konması (hem organın her bölgesinin formolle teması hem de organın şeklinin bozulmaması için),



 

c.       Diğer:

 

Bir adli olaya maruz kaldığı iddiası ile hastanede yatarak tedavi gören ancak aşırı miktarda alkol, uyutucu veya uyuşturucu madde etkisinde olduğu veya ilaç veya çeşitli maddelerle zehirlendiği iddia edilen olgularda sonuçta ölüm yada iyileşme halinde her ikisinde de bilahare ciddi derecede adli sorunlar yaşanmaktadır.  Zira gerek aradan geçen zaman ve gerekse tedaviler nedeniyle vücuttaki toksik maddeler atılmakta ve olay esnasına ait bulgular saptanamamaktadır. Çoğunlukla hastanede kısa yada uzun süre tedavi gördükten sonra ölen adli olgularda otopsi sırasında özellikle kimyasal incelemelerden sonuç elde edilememektedir. Bu nedenle zehirlenme iddiaları ile ve/veya yaşamsal tehlike oluşturacak derecedeki travmatik yaralanmalara maruz kalarak hastaneye başvuran adli olgulardan başvuru esnasında %1 Sodyum Florür+Potasyum Oxalat içeren ağzı kapalı 8-10 cc lik tüpe kan (tercihen katkı maddesi içermeyen 2. bir tüpe de aynı miktar kan) ve katkı maddesi içermeyen 8-10 cc lik ağzı kapalı tüpe de idrar alınıp ayrıntılı bilgileri içeren etiketler yapıştırılarak en az 6 ay +4 derecede muhafaza edilmesi adli olayların aydınlığa kavuşturulması, sağlıklı bir laboratuvar incelemesi yapılarak doğru sonuca varılması ve sonuçta adaletin doğru bir şekilde gerçekleşmesi için önemlidir. C. Savcılığınızın öngöreceği belli bir süre (tarafımızca 6 ay uygundur. Zira kurum laboratuvarlarında uyguladığımız bir süredir. Muhafaza depolarının müsait olması halinde bu süre daha uzun tutulabilir) sonra söz konusu materyallerin imhasının bir tutanakla uygun periyotlarla yapılması mümkündür. Yukarıda bahsedilen gerekçelerle bölgenizdeki tüm sağlık kuruluşlarına talebimizin iletilerek materyal saklanması uygulamasının başlatılması oldukça önemlidir. Zira yaralamalı veya ölümlü adli olaylarda soruşturmaların ilerleyen aşamalarında Adli Tıp Kurumuna hakimlik ve/veya C.Savcılıklarınca pek çok ilave sorular sorulabilmekte ancak yukarıda bahsedilen eksiklikler nedeniyle bu sorular yanıtlanamamaktadır.  

 

2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanununa ve uygulama yönetmeliğine göre sadece hakimlik ve C.Savcılıklarının gönderdiği materyallerin incelendiği kurumumuz laboratuvarlarında lüzumu halinde C. Savcılığınız aracılığı ile yönetmeliğimize uygun olarak gönderilmeleri halinde yukarıda bahsi geçen materyallerin incelemeleri kurumumuz laboratuvarlarında yapılabilecektir.

 

Son derecede hassas konunun tarafınızca da değerlendirilerek uygun bulunduğu takdirde C. Savcılığınız sınırları içerisindeki tüm hastanelere bildirilmesi hususu takdirlerinize arz olunur.

 

          II.      Adli Tıp Kurumu Trabzon Grup Başkanlığı Kimya ihtisas Dairesine gönderilecek materyallerde dikkat edilecek hususlar:



 

a)      Canlı olgularda:

 

1)      Kan ve idrar tüplerinin üzerine isim ve soyadı belirten etiket mutlaka yapıştırılmalı,

 

2)      Gönderilen bütün materyal kaplarının üzerine içeriğinin ne olduğu ve kime ait olduğu yazılmalı,

 

3)      Gönderilen materyallerde istenen analiz türü belirtilmeli (alkol, uyutucu ı uyuşturucu vs.),

 

4)      Alkol analizi istenen kanlar mutlaka sodyum florür + potasyum oxalatlı  tüplere konulmalı, kapakları sıkı kapalı olmalı ve mümkünse üst boşluk bırakılmamalı, uyutucu ı uyuşturucu istenen kan örnekleri katkı maddesi olmayan vakumlu tüplere konulmalı,

 

5)    Uyutucu ı uyuşturucu aranması istenen saç örnekleri, fiziken 3 cm boyunda ve serçe parmağı kalınlığında, ağırlıkça 100 mg’in üzerinde olmalı,

 

6)     Kimyasal analiz için gazlı beze emdirilmiş kan örneği gönderilmemesi,

 

7)     Uyarıcı - uyuşturucu analiz için gönderilen tükürük örnekleri asgari 0,5 ml olmalı,

8)     Uyarıcı - uyuşturucu analiz için gönderilen tırnak örnekleri asgari 10 mg olmalı.

 

 

b)     Postmortem (ölüm sonrası-otopsi) olgularda:                

 

1)      Kan, idrar ve göz içi sıvısı rutin alınmalı, konuldukları tüpler üzerinde isim soyisim ve içeriğinin ne olduğu belirtilmeli,

 

2)      Gönderilen organ örneklerinin hangi amaçlı gönderildiği (kimyasal inceleme, histopatolojik inceleme vs.) üzerine yazılmalı ve her birimi ilgilendiren örnekler ayrı koli yapılarak gönderilmeli,

 

3)      Kanların hangi bölgeden ve nasıl alındığı belirtilmeli (femoral ven, perikard, vb.),

 

4)      Otopsi ortamında alkol, formaldehit ve bunları içeren dezenfektanlar kullanılmamalı, cesetle temas ettirilmemeli,

 

5)      Zehirlenme şüphesi olan vakalarda, olay yerinde buluntu ilaç kutusu, ilaç, vb. şeyler etiketlenerek dairemize gönderilmeli,

 

6)      Alkol analizi istenen kanlar için, yukarıdaki (a-4)’te belirtilen hususlara burada da uyulmalıdır.

 

III.      Trabzon Adli Tıp Şube Müdürlüğüne gönderilecek olgularda dikkat edilecek hususlar:

 

Rapor istek müzekkeresinde hakkında rapor düzenlenmesi istenilen adli olgunun T.C. Numarasının ve istek yazısı esnasında kişinin UYAP ekranlarından seçilerek yazılması,

Adli Tıp Şube Müdürlüğünce rapor düzenlenmesi istenilen yazılarda başlık olarak Adli Tıp Şube Müdürlüğü yazılarak UYAP ekranlarından öncelikle Grup Başkanlığından sonra Şube Müdürlüğü seçilerek direkt olarak bu ekrana düşürülmesi,

iptila hususunda yazılan yazıların içeriğinin kişinin T.C. Numarası ile aynı şekilde iki ayrı yazı yazılıp birinin Trabzon Adli Tıp Grup Başkanlığı, diğerinin ise Adli Tıp Şube Müdürlüğü ekranına atılması,

Şube Müdürlüğümüz ekranına düşürülen istek yazılarının fiziki evrak olarak gönderileceği ya da gönderilmeyeceği hususundaki notun müzekkerede belirtilmesi,

Fiziki evrak gönderilmeden yaklaşık olarak birkaç gün önce ilgili müzekkerenin ekranlarımıza düşürülmesi,

Mahkeme yada C. Başsavcılıkları tarafından gönderilen dosya/dosyalarda muayene edilecek adli olgu var ise müzekkere içeriğinde şahsın muayene edilerek raporun buna göre düzenlenmesi gerektiği, muayenesi yapılacak olan şahsın müracaat edeceği tarihin (yaklaşık olarak) belirtilmesi,

Kusur oranı ile ilgili yada özel bilirkişilik kapsamındaki tüm dosyaların Şube Müdürlüğümüzde herhangi bir işlem yapılmadan iade edildiği, bu nedenle kül halindeki dosyanın Adli Tıp Kurumu Başkanlığı (İstanbul) ilgili ihtisas Kuruluna gönderilmesi,

Dağıtımlı dosyalarda müzekkereyi yazan Mahkeme yada Savcılıkların aracı oldukları muhabere yada talimat yazılarının nereye aracı olunduğunda dair ilgi kısmının da yazılması ve yazı ekine buna dair ilgili yerin istek yazısının eklenmesinin,

Maluliyet (iş-güçten kalma süresi ile geçici ve kalıcı iş göremezlik) dosyalarındaki adli olguların randevu alınmasına gerek olmaksızın mesai saatleri dâhilinde muayene edilmek üzere gönderilmesi, şahıs ya da şahısların Şube Müdürlülümüze müracaatı sağlanmadan önce adli dosyanın posta yoluyla gönderilmesi,

Gerek muayeneli gerekse muayenesi olmaksızın Mahkemelerce ve C. Başsavcılıklarınca rapor isteğinde bulunulan adli olgulara ait yazılar veya şahısların oldukça yakın mesafelerde adli tıp şube müdürlükleri bulunmasına rağmen Trabzon Adli Tıp Şube Müdürlülüne gönderildikleri müşahede edilmiştir. İmkânları birbirinden farklı olmaması nedeniyle hem duruşmaların salahiyeti hem de vatandaşların maddi veya manevi boyutta mağdur olmamaları için en yakın Adli Tıp Şube Müdürlüklerine gönderilmesi,

Yüzde sabit iz (eski tabirlerle çehrede sabit eser) açısından Şube Müdürlülümüze muayene edilmek üzere gönderilecek olan adli olguların cinsiyetinin  erkek olması halinde günlük sakal tıraşlarının yaptırılarak gönderilmesi gerekmektedir.

TCK 31. Madde kapsamında muayene edilmek üzere gönderilen şahısların evraklarında iddia edilen olayın ve tarihinin tam olarak belirtilmesi,

Muayene amacıyla gönderilen tüm şahısların geçerli adli kimlikler (nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, pasaport vs. gibi) müracaat etmesinin aksi takdirde kollarının mühürlenmesi,